Анатомска илустрација на остеопороза со споредба помеѓу здраво и остеопоротично коскено ткиво
2 May 2018

Остеопороза

Намалена коскена густина и зголемен ризик од скршеници

Остеопорозата е болест која се карактеризира со губење на коскената маса и нарушување на структурата на коскеното ткиво, што доведува до зголемена кршливост на коските и поголем ризик од фрактури – најчесто на колкот, ‘рбетот и рачниот зглоб.

Болеста ги зафаќа и жените и мажите, може да се превенира и лекува, но претставува сериозен здравствен проблем, особено кај постарата популација.
Околу 68% од заболените се жени, а кај лица над 50 години секоја втора жена има фрактура поврзана со остеопороза.
И кај мажите ризикот е значителен, со висока смртност по фрактура на колкот во текот на првата година.

Коската како живо ткиво

Коската е динамично, живо ткиво изградено од:

  • колаген – создава еластична мрежа

  • калциум-фосфат – обезбедува цврстина

Повеќе од 99% од калциумот во телото се наоѓа во коските и забите.

Во текот на животот постои рамнотежа помеѓу:

  • ресорпција – разградување на стара коска

  • формација – создавање ново коскено ткиво

Најголема коскена маса се постигнува околу 30-тата година, по што постепено започнува губење на коскеното ткиво, особено изразено кај жените по менопауза.

Ризик-фактори

Фактори на кои не може да се влијае

  • женски пол

  • повозрасна возраст

  • бела и азиска раса

  • фамилијарна историја на фрактури

Фактори на кои може да се влијае

  • ниско ниво на естроген или тестостерон

  • недоволен внес на калциум и витамин D

  • анорексија и мала телесна тежина

  • долготрајна употреба на кортикостероиди и некои други лекови

  • физичка неактивност

  • пушење и прекумерна употреба на алкохол

Превенција и заштита на коските

Калциум

Недоволниот внес доведува до намалена коскена маса и зголемен ризик од фрактури.
Главни извори се:

  • млеко, јогурт, сирење

  • зелен лиснат зеленчук

  • житарици

Кај дел од луѓето се потребни и суплементи.

Витамин D

Овозможува правилна апсорпција на калциум.
Се создава под влијание на сончева светлина, а кај постари лица често е потребен дополнителен внес.

Физичка активност

Вежбите против гравитација ја зајакнуваат коската:

  • одење

  • планинарење

  • трчање

  • танцување

  • качување по скали

Симптоми

Остеопорозата често се нарекува „тивка болест“, бидејќи долго време нема симптоми.
Прв знак најчесто е:

  • скршеница по минимална траума

  • силна болка во грбот

  • намалување на телесната висина поради колапс на пршлен

Компликациите по фрактури кај постари лица можат да бидат сериозни
(пневмонија, тромбоза, намалена подвижност).

Дијагноза

Поставувањето дијагноза вклучува:

  • клинички преглед

  • DEXA тест – мерење на коскена густина (златен стандард)

  • рендген снимање при сомнеж за фрактура

  • лабораториски анализи

    • калциум и витамин D

    • тироидни и паратироидни хормони

    • полови хормони

    • маркери на коскен метаболизам

Третман

Терапијата се базира на:

  • промени во животниот стил

  • доволен внес на калциум и витамин D

  • физичка активност

  • медикаментозен третман кога е потребно

  • превенција на падови и фрактури

Раното откривање значително го намалува ризикот од компликации и ја подобрува квалитетот на живот.

*Текстот има информативен карактер и не претставува замена за професионален медицински преглед, дијагноза или третман.